Arbeidstijd en activiteitsgraad: altijd meer werken?
In Frankrijk gaat de rechterzijde in de regering ten strijde tegen de 35-urenweek met dezelfde argumenten. Eigenlijk wordt er beweerd dat de arbeidsduurverkorting verantwoordelijk is voor de economische crisis. Het doelwit wordt dan de luie ‘werkloze’, de ‘nietsdoende’ ambtenaar en de loontrekkende die het opneemt voor de 35-urenweek. Deze laatste wordt voorgesteld als een saboteur van de economie. Een nieuwe cultus van de arbeid steekt de kop op.
Waar het patronaat in alle talen over zwijgt, is de wijze waarop wij werken. Evenmin zeggen ze dat de geproduceerde rijkdom kan stijgen terwijl hiervoor minder arbeidstijd nodig is. Automatisering, door middel van machines, robotten en de werkprocédés die hiermee gepaard gaan, kan er voor zorgen dat er meer gedaan wordt met steeds minder menselijke arbeid. De flexibilisering van de arbeid, gekoppeld aan het gebruik van nieuwe managementmethodes (via ISO-normen, just-in-time-stelsels), heeft gebracht tot een sterke intensivering van de arbeid. Door de verhoogde inzet van arbeiders en bedienden is de productiviteit gemiddeld met 35 procent gestegen gedurende de laatste tien jaar. Dat is een bijkomend volume van één derde! Marx beschreef dat als het proces waarmee het kapitaal de “poriën van de arbeid opvult”. Na onophoudelijke herstructureringen hebben de managers boter voor hun geld gekregen als het onderzoek bij 800 ondernemers en werkers in Wallonië uitwijst.
De flexibiliteit begint echter stilaan zijn grenzen te bereiken, de loontrekkenden werken zich zot. Teneinde nog meer productiviteitsmarges of winsten te kunnen persen uit het gebruik van de arbeidskracht, blijft er dan slechts de verlenging van lees meer over Arbeidstijd en activiteitsgraad: altijd meer werken?
