Octrooi op e-commerce

E-commerce Webwinkels Online winkelen

Een octrooi (ook wel patent genoemd) is het exclusieve recht om een uitvinding te mogen maken, gebruiken of verkopen in een bepaald land. Een uitvinding is meestal een product of een werkwijze voor het maken van een product, alhoewel ook bvb werkwijzen voor signaalbewerking octrooieerbaar zijn. In elk geval gaat het om technische zaken. Puur geestelijke inspanningen, als een leersysteem of een manier om iets te verkopen, komen niet voor octrooibescherming in aanmerking, hoe inventief zij ook mogen zijn. Octrooi op computersystemen en software is echter wel mogelijk. Omdat e-commerce voor een groot deel neerkomt op zakendoen middels computersystemen en software, heeft de opkomst van e-commerce gebracht tot een grote toename van het aantal octrooien op werkwijzen voor het zakendoen die per computer worden gerealiseerd.

Wat is een octrooi?

Kort gezegd is een octrooi een wettelijk monopolie op een uitvinding. Dat wil zeggen dat de houder van een octrooi iedereen in het land waar het octrooi geldt kan verbieden die uitvinding na te maken, te verkopen of in te voeren, zelfs als die ander de uitvinding geheel onafhankelijk zelf ook gedaan heeft. Het octrooi geldt voor twintig jaar, daarna is de techniek vrij te gebruiken voor iedereen. Het idee hier achter is dat uitvinders zo gestimuleerd worden octrooi aan te vragen. Door het monopolie kunnen zij hun uitvinding twintig jaar lang te gelde maken (hun beloning voor het onthullen van de uitvinding), en daarna kan de maatschappij vrijelijk profiteren van de uitvinding.

Historisch gezien was het alleen mogelijk om octrooi te krijgen op technische uitvindingen, als gloeilampen, scheerapparaten, medicijnen (medicatie) enzovoorts. Nieuwe financiële technieken of manieren om dingen te verkopen waren dikwijls expliciet uitgesloten in octrooiwetten. Dit gold oorspronkelijk ook voor software, maar door de snelle groei van de software-industrie en de toenemende behoefte aan bescherming van software-gerelateerde uitvindingen, werd het ongeveer tien jaar geleden in de meeste landen mogelijk om octrooi op software te krijgen.

E-commerce systemen

In het begin ging het dikwijls nog om "echte" uitvindingen die toevallig in software werden gerealiseerd. Denk hierbij aan technieken om een televisie signaal te verbeteren alvorens het op het scherm te tonen, een snellere aansturing voor een harde schijf of het bewaken van de integriteit van gegevens in een databank. Alhoewel er op geregelde tijdstippen discussies zijn over de mate van inventiviteit die vereist is voordat een software-uitvinding octrooieerbaar is, lijken de meeste octrooi raden het erover eens te zijn dat in beginsel uitvindingen in software octrooieerbaar zijn, mits er sprake is van een technisch systeem of een technische verbetering.

In de tweede helft van de jaren negentig groeide de belangstelling voor het Internet, en dan met name op het gebied van e-commerce (elektronisch zakendoen). Aan het verkopen van producten of het leveren van diensten via Internet kleven nogal wat haken en ogen, en er werden dan ook vele nieuwe technieken, protocollen en systemen ontwikkeld om dit mogelijk te maken. Onder andere werden systemen als Secure Sockets Layer (SSL) geïntroduceerd om veilig klantengegevens te kunnen versturen, of werd een protocol voor "cookies" gedefinieerd om elektronische winkelwagentjes mogelijk te maken.

Een aantal mensen redeneerde toen, als het mogelijk is om octrooi te krijgen op een nieuwe kassa of een streepjescode-lezer, waarom dan niet op een computersysteem dat verkopen op afstand mogelijk maakt? Toen de eerste octrooiaanvragen op dit gebied zonder protest werden geaccepteerd door de Amerikaanse Octrooiraad, besloten steeds meer mensen hun nieuwe vindingen op het gebied van e-commerce te octrooieren.

State Street Bank

De juridische waarde van dergelijke octrooien leek twijfelachtig, nu ook het Amerikaanse octrooirecht bepaalde dat werkwijzen voor het zakendoen niet octrooieerbaar waren. In 1998 bepaalde het Amerikaanse Hof van Beroep (de "Court of Appeals for the Federal Circuit") dat deze uitzondering niet langer stand kon houden. In deze "State Street Bank" uitspraak ging lees meer over Octrooi op e-commerce